Janion. Dalej — W stulecie urodzin uczonej

Konferencja odbędzie się w dniach 7–8 grudnia 2026 w siedzibie Instytutu Badań Literackich PAN w Pałac Staszica w Warszawie. Jej celem jest stworzenie przestrzeni do pogłębionej refleksji nad aktualnością myśli Marii Janion, jej miejscem we współczesnej humanistyce oraz możliwymi kierunkami dalszych badań inspirowanych dorobkiem Profesor.

Do 30 kwietnia można przesyłać abstrakty referatów (ok. 200-300 słów) wraz z krótkimi notami biograficznymi na adres janion.dalej@gmail.com

Pismo Komitetu Organizacyjnego:

Instytut Badań Literackich PAN, Centrum Humanistyki Transgresyjnej Uniwersytetu Gdańskiego i Wydział Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, we współpracy z Komitetem Badań o Literaturze PAN oraz Fundacją Marii Janion Odnawianie znaczeń, zapraszają do udziału w ogólnopolskiej konferencji naukowej poświęconej działalności i intelektualnemu dziedzictwu profesor Marii Janion. Wydarzenie odbędzie się w dniach 7-8 grudnia 2026 roku w siedzibie IBL PAN w Pałacu Staszica w Warszawie. Podczas konferencji chcielibyśmy przyjrzeć się fenomenowi Marii Janion, jej pismom, praktyce dydaktycznej, zaangażowaniu w sprawy publiczne, a także tajemniczej egzystencji dziewiętnastowiecznej uczonej (jak sama o sobie mówiła) w wieku dwudziestym i dwudziestym pierwszym.

Maria Janion wszystkie swoje książki napisała ręcznie, nigdy nie miała komputera, notatki przechowywała w niezliczonych teczkach, piętrzących się w labiryncie jej mieszkania. Jednocześnie wypracowane przez nią kategorie odgrywały i wciąż odgrywają zasadniczą rolę w debatach i sporach naszej współczesności. Fenomen Janion polega na wpisaniu historycznoliterackich badań w szeroko zakrojony projekt emancypacyjny wyrastający z idei wolności, równości i sprawiedliwości. Dlatego właśnie prace uczonej, oprócz tego, że ukształtowały całe pokolenia badaczek i badaczy, budziły zainteresowanie i były dyskutowane również poza obiegiem akademickim. Przyciągała wielu, ludzi o rozmaitych biografiach i rodowodach intelektualnych, także dzięki wyjątkowej otwartości na nowe tematy, na zmiany, na zjawiska dopiero się kształtujące, a jednak wymagające uwagi, przemyślenia, czasem – zajęcia odważnego stanowiska.

Taką uczoną mamy na myśli, tytułując konferencję Janion. Dalej —. Chcielibyśmy postawić pytania dotyczące zarówno historycznego znaczenia dorobku Janion dla przemian polskiej humanistyki, jak i jego aktualności wobec współczesnych przekształceń kultury, wspólnoty i podmiotowości.

Interesuje nas namysł nad tym, w jaki sposób myśl Janion może inspirować nowe projekty badawcze, redefiniować narzędzia interpretacyjne oraz otwierać humanistykę na wyzwania przyszłości.

Czekamy na propozycje referatów z dyscyplin takich jak literaturoznawstwo, kulturoznawstwo, historia idei, filozofia, historia, studia nad pamięcią czy badania postzależnościowe. Interesują nas wystąpienia podejmujące dialog z wybranymi tekstami uczonej oraz prezentacje projektów badawczych inspirowanych jej myślą.

Jako punkt wyjścia proponujemy kilka obszarów tematycznych:
Humanistyka jako poznanie i terapia
Fantazmaty i mity narodowe
Spory o paradygmat romantyczny
Kultura wobec inności
Egzystencja i transgresja
Metody Janion (marksizm, hermeneutyka, historia idei, feminizm, psychoanaliza, postkolonializm)
Ale chcemy też pójść dalej —

KOMITET ORGANIZACYJNY
Katarzyna Czeczot, Instytut Badań Literackich PAN
Dorota Siwicka, Instytut Badań Literackich PAN
Michał Kuziak, Wydział Polonistyki UW
Stanisław Rosiek, Centrum Humanistyki Transgresyjnej UG
Kazimiera Szczuka, Fundacja Marii Janion Odnawianie znaczeń
Karina Szyszko, Fundacja Marii Janion Odnawianie znaczeń

—-

INFORMACJE PRAKTYCZNE
Język konferencji: polski.
Prosimy o nadsyłanie abstraktów (ok. 200-300 słów) wraz z krótką notą biograficzną do 30 kwietnia na adres janion.dalej@gmail.com
Komitet Organizacyjny zastrzega sobie prawo wyboru referatów. Informację o przyjęciu referatów przekażemy do dnia 15 maja.

Opłata konferencyjna 400 zł (catering, koszty materiałów konferencyjnych).

Uczestniczki i uczestnicy przyjeżdżają na konferencję na koszt własny bądź instytucji, w których pracują. W wypadkach wyjątkowych (np. brak dofinansowania ze strony pracodawcy) organizatorzy konferencji mogą zapewnić darmowy nocleg oraz zwolnić z opłaty konferencyjnej. Prosimy o zaznaczenie w zgłoszeniu, jeśli taka potrzeba istnieje.

PARTNER: Biuletyn Polonistyczny